نگاهی به رویداد کاشت گل و گیاه مشارکتی در محله‌ها و آپارتمان‌ها

گل و گیاه بهانه‌ای برای همسایگی

گل و گیاه بهانه‌ای برای همسایگی

شروین راد

شهرداری تهران در این دوره طرحی برای رسیدگی به مشکلات و مسائل آپارتمان نشینی برگزار کرده است. طرح ارتقا فرهنگ آپارتمان نشینی پس از احصای مشکلاتی که در این زمینه وجود دارد تلاش کرده با برگزاری رویدادها و برنامه‌های مختلفی موضوعات مختلف آپارتمان نشینی را بررسی کن. طرح کاشت و نگهداشت گل و گیاه در فضای آپارتمان و محله یکی از زیرمجموعه‌های طرح ارتقا فرهنگ آپارتمان نشینی است که در آن تلاش شده که موضوع گل و گیاه فرصتی برای همسایگی باشد. گل و گیاه به عنوان عناصری از طبیعت جزو مهم­ترین مواردی هستند که می­توانند در محیط زندگی شهری تهران و در تعامل با آپارتمان­نشینان به کار گرفته شوند. طرح کاشت و نگهداشت مشارکت گل و گیاه در چهار حوزۀ باغچۀ محله یا مجتمع، دیوار سبز، گلدان و المان مشارکتی، اجرایی شده است. آموزش شهروندان، جلب و ارتقای مشارکت آنان در این زمینه و حوزۀ زیباشناختی مرتبط با نما و منظر از جمله کلیدی ­تری مواردی است که در این طرح مورد توجه بوده است.

گل و گیاه بهانه‌ای برای همسایگی

طرحی برای ۲۲ منطقه پایتخت

طرح کاشت و نگهداشت مشارکتی گل و گیاه با اهداف آموزش شهروندان در حوزۀ کاشت و نگهداشت گل و گیاه و ارتقای آگاهی و مهارت در این زمینه، جلب مشارکت شهروندان نسبت به محیط همسایگی خود، ارتقای زیبایی نما و منظر محیط همسایگی و مدیریت پسماند به واسطۀ کمپوست توسط خانوار در پایلوت­های تسهیلگری و ۲۲ محلۀ پایلوت بخش ترویجگری طرح ارتقاء فرهنگ آپارتمان­نشینی اجرایی شده است. این طرح با استقبال اهالی محلات روبرو شده و فرصتی برای ایجاد همکاری و کار مشترک بین همسایگان است.

استقبال از باغچه‌های مشارکتی

طرح کاشت و نگهداشت مشارکتی گل و گیاه در حالی برگزار شد که شهروندان تهران از بخش باغچه‌های مشارکتی این طرح استقبال کردند. باغچه‌های محله به مثابۀ فضاهای مشترکی هستند که شهروندان ساکن آن محله برای کاشت و نگهداشت گل و گیاه در آن فضا گردهم می‌آیند و اقدامات مشارکتی را انجام می‌دهند. اندازه این باغچه‌ها متناسب با فضاهای در اختیار می‌تواند از خیلی کوچک تا بسیار بزرگ باشند. این باغچه‌ها بسته به هدف می‌توانند هم برای عموم اجتماع محلی و هم برای برخی از گروه‌های هدف خاص مثل سالمندان، معلولان، زنان، جوانان و … به صورت ویژه به کار گرفته شوند. همچنین این باغچه‌ها برای اهداف مختلفی مثل اهداف زیست محیطی، اقتصادی، جلب مشارکت و تعلق به محل، زیباسازی، آموزش و حتی توانمندسازی برخی از گروه‌ها مثل معلولان یا سالمندان به کارآید.

دسترسی به مواد غذایی سالم و تازه برای ساکنان، ایجاد فعالیت و مشارکت اجتماعی برای گروه‌های مختلف، زیباسازی محوطه و فضای محله، مجتمع و مدیریت و کاهش پسماند به واسطۀ روش‌های مدیریتی مثل کمپوست از جمله اهداف در اجرای بخش باغچه‌های مشارکتی است.

دیوارهای سبز برای همسایهها

دیوارهای سبز در محیط همسایگی می‌توانند بسته به پتانسیل و ظرفیت موجود از یکسو و اهداف و اولویت‌های مورد انتظار از سوی دیگر به طرق مختلفی انجام شوند. برای مثال یکی از این موارد دیوار سبز خوراکی مشارکتی است. علاوه بر این مورد می‌توان از طراحی، ایجاد و نگهداشت مشارکتی برای دیوارهای سبز غیر خوراکی نیز بهره گرفت که عموماً جنبۀ زیبایی برای محیط‌های همسایگی دارند. این دیوارها نیز به شیوه‌های مختلفی موجود هستند، مثلاً پوشش‌های نرم، حصیری و ساختاری از انواع مختلفی هستند که می‌توانند در این زمینه مورد توجه قرار بگیرند. همچنین می‌توان از پنل‌های چوبی و سپس نصب پوشش گیاهی در قالب گلدان نیز در این زمینه بهره گرفت که تماماً بسته به انتخاب افراد از یکسو و ظرفیت و پتانسیل‌های موجود از سوی دیگر قابل شرح و بسط و اجرا است.

در طرح دیوار سبز اهداف مختلفی دنبال می‌شود. یکی از این اهداف محیط زیستی است. بسته به نوع دیوارهای سبز، آن‌ها می‌توانند اثراتی مثل کاهش آلودگی هوا و آلاینده‌ها، کاهش آلودگی صوتی، کاهش مصرف انرژی به دلیل نقش عایقی آن‌ها و حتی اثرات اقتصادی حاصل از این مورد، مدیریت پسماند داشته باشند. همچنین زیبایی نما و منظر و به صورت کلی محوطه و فضای محله و مجتمع از جمله اثرات انکارناپذیر دیوارهای سبز است که می‌توانند موجب سرزندگی و نشاط شوند.

یکی از ابعاد مهم طرح کاشت و نگهداشت مشارکتی گل و گیاه، اهداف اجتماعی آن است. مشارکت ساکنان مجتمع‌ها یا محله‌ها در ساخت و نگهداشت دیوارهای سبز می‌تواند مزایایی مثل افزایش تعاملات و ارتباطات اجتماعی، افزایش مسئولیت‌پذیری نسبت به محیط زندگی و محیط همسایگی، افزایش تعلق و سایر موارد دیگر را منجر شود.

گل و گیاه کاری مشارکتی خانواده

یکی از مهم‌ترین ایده‌هایی که می‌تواند برای زندگی‌های آپارتمان‌نشینان مؤثر باشد آن است که در فضای داخلی خانه و همچنین در بالکن‌هایشان از گل و گیاه‌های متفاوتی استفاده کنند تا زیبایی به محیط زندگی دهد. با این کار عدم ارتباط روزانه با طبیعت را به دلیل سبک زندگی شهرنشینی و آپارتمان‌نشینی تا حدودی جبران می‌کنند؛ اما بسیار بهتر خواهد بود اگر علاوه بر بحث زیبایی و ارتباط با طبیعت برخی از اهداف دیگر نیز به واسطۀ شیوۀ اجرا مورد توجه قرار گیرد؛ مثلاً یکی از این موارد موضوع اوقات فراغت خواهد بود. کاشت و نگهداشت گل و گیاه می‌تواند به‌گونه‌ای انجام شود که بخشی از اوقات فراغت افراد را پر کند. همچنین می‌توان بخشی از روند اجرای طرح را طوری تعریف کرد که دقایقی از یک روز تعطیل را کل اهل خانواده با هم به اجرای اقدامات بپردازند و اوقات فراغت خانواده به صورت مشترک با هم به این حوزه اختصاص یابد.

مدیریت و کاهش پسماند به واسطۀ کمپوست یکی دیگر از اهداف این کار است. اگر گل و گیاه‌کاری به حوزۀ پسماند گره بخورد کمک خواهد کرد تا افراد به صورت روزانه پسماند کمتری را به دور بریزند، بنابراین می‌توان به واسطۀ آموزش‌های مؤثر در این حوزه این دو حوزه را به هم گره زد. یکی دیگر از اهداف این کار می‌تواند زمینه‌های آشنایی با همسایه‌ها و فعالیت مشترک با آن‌ها باشد. اگر این گل و گیاه‌ها در فضاهای بیرونی واحدها مثلاً در بالکن‌ها انجام شوند و یک نظم بصری و هویت واحد به آن محیط همسایگی بدهند کمک می‌کنند تا احساس تعلق افراد نسبت به محیط زندگی‌شان بیش‌تر شود و به این واسطه اثرات مثبت از این حس تعلق را شاهد خواهیم بود.

طرح کاشت و نگهداشت مشارکت گل و گیاه با استقبال شهروندان در مناطق مختلف روبرو شده است. از بین چهار بخش طراحی شده این طرح، شهروندان به باغچه‌های مشارکتی توجه بیشتری نشان داده‌اند. در حال حاضر شهروندان علاقه‌مند می‌توانند با مراجعه شهرداری منطقه خود درخواست اجرای این طرح را در محله یا مجتمع مسکونی خود داشته باشند.

۳ شهریور ۱۴۰۰ – روزنامه چندرسانه‌ای دروازه تهران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *