چالش ساماندهی دست‌فروشان تهرانی در شب‌های عید و کرونا

چالش سازماندهی دست‌فروشان تهرانی در شب‌های عید و کرونا - دروازه تهران - زهرا داستانی

جمع‌آوری چاره کار نیست

زهرا داستانی

ماه بهمن به نیمه رسیده و سال ۹۹ کم‌کم به پایانش نزدیک می‌شود. نزدیک شدن به سال نو، خیابان‌های تهران را پُر ترافیک‌تر از همیشه می‌کند و دست‌فروشان را روانه خیابان‌های شهر. بساطی‌های دوره‌گردی که تردد در پیاده‌راه‌ها را با مشکل مواجه می‌کنند و بر شدت ترافیک شب عید در تهران می‌افزایند؛ اما افزایش بار ترافیکی تنها چالش شهر با دست‌فروشان نیست. بالا رفتن احتمال ابتلا به کرونا با پهن شدن بساط دست‌فروشان در شهر چالش اصلی تهران در این روزها خواهد بود.‌

چالش سازماندهی دست‌فروشان تهرانی در شب‌های عید و کرونا - دروازه تهران - زهرا داستانی

حرف از جمع‌آوری دست‌فروشان در تهران، سخنی تازه نیست. سال‌ها است که مسئولان با نزدیک شدن به پایان سال از جمع‌آوری دست‌فروشان در شهر خبر داده‌‌اند. طرحی که هیچ گاه نتوانسته به موفقیتی دست یابد و برخلاف انتظار همواره به دلیل برخوردهای قهری متولیان اجرایی با دست‌فروشان، گلایه شهروندان تهرانی را به همراه داشته است. با این حال چند سالی است که در ادبیات مسئولان تهران تغییراتی به وجود آمده است. استفاده از عنوان «سامان‌دهی» به جای «جمع‌آوری» دست‌فروشان تغییری است که در مدیریت شهری تهران ایجاد شده است. دست‌فروشی پدیده‌ای است که حذف آن در شهرهایی چون تهران امکان‌پذیر نیست و دلیل اصلی تغییر رویکرد شهرداری تهران نسبت به دست‌فروشان شکست طرح‌هایی بوده که برای حذف آن‌ها از شهر تلاش کرده است.

هرچند عالمان علم اقتصاد همچنان به دست‌فروشی به دیده شغل‌های کاذب می‌نگرند اما به رسمیت شناختن دست‌فروشان تنها راهی است که کارشناسان مسائل اجتماعی و شهری معتقدند می‌تواند آسیب‌های ناشی از دست‌فروشی در ایران را کاهش دهد. اختصاص بازارچه‌هایی در شهر به دست‌فروشان راهی است که مدیریت شهری تهران برای ساماندهی آن‌ها انتخاب کرده و در سال‌های اخیر آن را در تهران به اجرا در آورده است. همچنین شهرداری در اردیبهشت ماه سال جاری از طراحی نرم افزار سامان بازار برای ساماندهی دست‌فروشان تهران خبر داده است. سامانه‌ای که از این پس مبنای واگذاری غرفه‌های تحت نظارت شرکت ساماندهی در روز بازارها به دست‌فروشان خواهد بود.

۹ هزار دست‌فروش در انتظار ساماندهی

بر اساس اعلام فرمانداری تهران، حدود ۱۴ هزار دست‌فروش ثابت در تهران مشغول به فعالیت‌اند و شهرداری تهران از زمان اجرای طرح ساماندهی دست‌فروشان توانسته تنها پنج هزار دست‌فروش را در پایتخت ساماندهی کند؛ یعنی همچنان ۹ هزار دست‌فروش در گوشه‌ای از خیابان‌های تهران بساطی پهن کرده‌اند و امرار معاش می‌کنند.

بساط عید دست‌فروشان و خطر افزایش مبتلایان کرونایی تهران

اما ساماندهی دست‌فروشان با شیوع ویروس کرونا در ایران اهمیت بیشتری پیدا کرده است. محسنی بندپی، استاندار تهران گفته است: «شرایط کرونا در استان تهران به شدت شکننده و ناپایدار است و مکان‌هایی با تجمع و حجم تراکم بالای جمعیتی از مراکز پرخطر و آلوده به لحاظ انتقال ویروس کرونا به حساب می‌آیند؛ بنابراین باید از هرگونه فعالیت خودرویی دست‌فروشی و دوره‌گردی که موجب تجمع مردم شود جلوگیری کرد.»

او بر لزوم ساماندهی دست‌فروش‌ها در همه مناطق شهر تهران از شهرداری تأکید کرده و افزوده: «شهرداری باید در همه مناطق شهر تهران به ویژه مناطق پرتراکم نظیر ۱۱، ۴، ۱، ۱۲، ۲۰ و ۶ با اولویت ساماندهی دست‌فروشان و دوره‌گردی اقدام کنند.»

استاندار تهران با اشاره به افزایش آمار بیماران سرپایی و بستری در کشور و استان تهران تأکید کرده که تجمع مردم در کنار بساط دست‌فروشان می‌تواند به افزایش شمار مبتلایان و فوتی‌ها در ابتدای سال آینده بینجامد. او گفته: «اگر به موقع وارد عمل نشویم اقدام به ساماندهی دست‌فروش‌ها نکنیم قطعاً با خیزش جدیدی از کرونا در استان تهران مواجه خواهیم بود.»

چالش شهرداری در سامان‌دهی دست‌فروشان

فارغ از اینکه شهرداری با چالش جلب اعتماد دست‌فروشان برای شرکت در طرح ساماندهی روبه‌رو است، پیدا کردن مکانی برای ساماندهی دست‌فروشان مشکل بزرگ‌تری است که مدیریت شهری تهران با آن دست و پنجه نرم می‌کند. استاندار تهران در این باره گفته است: «واقعیت این است که برای ساماندهی دائمی دست‌فروش‌ها در مکانی مشخص و متمرکز با کمبود زمین در شهر تهران مواجه‌ایم.» او گفته: «اگر زمینی متعلق به اراضی اداره کل مسکن و شهرسازی در شهر تهران معرفی شود حتماً بر اساس قانون نسبت به تملک آن و تجمیع دست‌فروش‌ها در این مکان اقدام خواهیم کرد.»

اما پیدا کردن زمینی برای تجمیع دست‌فروشان در تهران کار ساده‌ای نیست. شهرداری تهران پس از درگیری یک ساله برای یافتن زمینی برای استقرار دست‌فروشان پاساژ پروانه، بخشی از زمین‌های اراضی عباس‌آباد را برای این منظور انتخاب کرد اما این انتخاب چندان هم مطلوب نبود و با گلایه برخی از دست‌فروشان همراه شد.

با وجود این چالش‌ها اما استاندار تهران شهرداری تهران را موظف کرده تا ظرف مدت یک هفته مناطق پرتراکم شهر تهران از دست‌فروش‌ها، دوره‌گردها سبک کند و برنامه‌ای برای ساماندهی دست‌فروشان به استانداری ارائه کند. حال باید دید که شهرداری چگونه از پس سبک‌سازی مناطق پر تراکم شهر از دست‌فروشان شب عید بر می‌آید؟

۲۰ بهمن ۱۳۹۹ – روزنامه چندرسانه‌ای دروازه تهران

از میان خبرها: پیش‌بینی آینده تهران با وخامت اوضاع اقتصادی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *